مطالعات مدیریت بهبود و تحول

چکیده پژوهش حاضر با هدف واکاوی راهبردهای ارتقای قابلیت‌های نوآوری در سازمان‌های خدمات عمومی، با تأکید بر مطالعه موردی شهرداری تهران، انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف در زمره پژوهش‌های توسعه‌ای–کاربردی قرار می‌گیرد و از حیث ماهیت، کیفی با رویکرد استقرایی است. گردآوری داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و همچنین مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان و متخصصان حوزه مدیریت شهری صورت گرفت. به‌منظور تحلیل داده‌ها از روش کدگذاری و تکنیک تحلیل مضمون با بهره‌گیری از نرم‌افزار MAXQDA استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که مهم‌ترین راهبردهای ارتقای قابلیت‌های نوآوری در شهرداری تهران شامل ترویج فرهنگ نوآوری (فرهنگ نوآوری دانش‌محور و فرهنگ نوآوری شهروندمحور)، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین (فناوری‌های هوشمند سامانه‌ای و دیجیتالی‌سازی خدمات شهری)، پایش و ارزیابی مستمر برنامه‌ها (پایش نیازهای شهروندان و پایش مستمر برنامه‌ها)، توانمندسازی منابع انسانی (توسعه مهارت‌ها و آموزش مستمر)، بهره‌برداری بهینه از منابع (تقویت قابلیت‌های پویا و بهینه‌سازی هزینه‌ها)، اتخاذ استراتژی ائتلافی (مشارکت فعال شهرداری، شبکه‌سازی و مشارکت شهروندان) و در نهایت استراتژی تحول (رهبری تحول‌آفرین و تحول در حوزه پژوهش و توسعه) است. نتایج این پژوهش می‌تواند به مدیران و سیاست‌گذاران در شهرداری تهران و سایر سازمان‌های ارائه دهنده خدمات عمومی کمک کند تا با به‌کارگیری این راهبردها، قابلیت‌های نوآوری خود را ارتقا دهند و خدمات بهتری به شهروندان ارائه کنند.

چکیده تحول سازمانی همواره از موضوعات کلیدی علم مدیریت به شمار می‌رود و در طول دهه‌های گذشته مدل‌های متعددی برای تسهیل این فرایند توسعه یافته است. با وجود این تلاش‌ها، پرسش اساسی درباره میزان اثربخشی و تناسب این مدل‌ها با محیط‌های پویا و پیچیده همچنان مطرح است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام‌مند و بر پایه جستجوی ساختارمند در پایگاه‌های علمی معتبر، مجموعه‌ای از مدل‌های تحول سازمانی را شناسایی و تحلیل انتقادی کرده است. مرور انجام‌شده نشان داد که بسیاری از مدل‌های موجود اگرچه نقاط قوتی همچون شفافیت مفهومی و سهولت کاربرد دارند، اما در ابعادی چون انعطاف‌پذیری، جامعیت و انطباق با شرایط متغیر محیطی دچار کاستی هستند. نتایج کلی حاکی از آن است که هیچ مدل منفردی قادر به پوشش همه ابعاد تحول سازمانی نیست و بیشتر چارچوب‌ها یا بر جنبه‌های ساختاری تمرکز دارند یا بر عوامل رفتاری. بنابراین، ضرورت توسعه الگوهایی جامع، پویا و چندبعدی آشکار می‌شود؛ الگوهایی که بتوانند میان الزامات ساختاری، فرهنگی، فناورانه و انسانی پیوند برقرار کرده و پاسخگوی نیازهای تحول پایدار سازمان‌ها باشند.

چکیده این پژوهش، از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل مدیران ارشد و مدیران منابع انسانی سازمان‌های دولتی بوده و نمونه‌ای 20 نفره به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده است. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه (در بخش کیفی) و پرسشنامه (در بخش کمی) بوده که روایی و پایایی آن‌ها با استفاده از روش‌های محتوایی، نظری، و نیز از طریق سنجش پایایی درون‌کدگذار و میان‌کدگذار، مورد تأیید قرار گرفته است. داده‌های کیفی با استفاده از روش تحلیل محتوا و نرم‌افزار Maxqda و داده‌های کمی با روش ISM تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش، ابعاد و مؤلفه‌های اثرگذار بر نافرمانی مدنی منابع انسانی را در چهار حوزه اصلی شناسایی کرده است: بسترهای شکل‌گیری، عوامل مداخله‌گر، ابعاد و پیامدهای نافرمانی مدنی منابع انسانی. نتایج نشان می‌دهند که پیاده‌سازی نافرمانی مدنی در منابع انسانی می‌تواند منجر به افزایش خودکارآمدی کارکنان، تشدید سرخوردگی، کاهش بهینه‌سازی سازمانی و افزایش نرخ ترک خدمت شود.

چکیده تاب‌آوری در سال‌های اخیر توجه بسیاری از پژوهشگران حوزه توسعه منابع انسانی را جلب کرده است. با این حال، تحقیقات علمی کمی بر روی گروه خاصی از رهبران، یعنی مدیران زن، متمرکز شده است. هدف این مقاله پر کردن این شکاف در ادبیات مدیریت منابع انسانی با بررسی تاب‌آوری مدیران زن است. این پژوهش با روش کیفی فراترکیب، مجموعه‌ای از مطالعات در زمینه تاب‌آوری را بررسی کرده است. جستجوی ادبیات در دو مرحله اکتشافی و متمرکز انجام شد. با بررسی پایگاه‌های علمی، 1047 مقاله حاوی واژه "تاب‌آوری" شناسایی شد. مقالات نامرتبط حذف شدند. سپس، چکیده مقالات باقی‌مانده بررسی شد. در نهایت، 35 مقاله متناسب با اهداف تحقیق برای تحلیل کیفی انتخاب شدند. با استفاده از الگوی سندلوسکی و باروسو، یافته‌های مقالات منتخب بررسی و تفسیر شد. در مجموع، 22 مفهوم و 5 مقوله شناسایی شد. بر اساس یافته‌های پژوهش، پیشایندهای تاب‌آوری مدیران زن شامل عوامل فردی، سازمانی و موقعیتی و پیامدهای آن شامل دستاوردهای سازمانی و فردی است. در این پژوهش، خودکارآمدی، تعادل کار-زندگی، حمایت خانواده و یادگیری تأملی بیشترین ارجاع را داشتند. یافته‌ها عوامل مؤثر بر توسعه تاب‌آوری مدیران زن، حفظ منابع انسانی و پایداری کسب‌وکار را مشخص می‌کند.

چکیده در دهه‌های اخیر و در فضای رقابتی و پیچیده سازمان‌های مدرن، ویژگی‌های شخصیتی مدیران به‌عنوان عوامل کلیدی موفقیت سازمان‌ها شناخته شده‌اند. تمایل به محبوبیت به‌عنوان یکی از چالش‌های منفی شخصیتی مدیران، می‌تواند تاثیر منفی بر تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و کارآمدی سازمان داشته باشد. پژوهش حاضر به شناسایی پیشایندها و پیامدهای محبوبیت‌طلبی مدیران در محیط کار پرداخته است. این مطالعه با استفاده از رویکرد مرور نظام‌مند و فراترکیب کیفی و با پیروی از گام‌های ساندلوسکی و باروسو، نتایج پژوهش‌های پیشین را تحلیل کرده است. با توجه به نوظهور بودن موضوع، این پژوهش به‌عنوان نخستین مطالعه نظام‌مند در ایران تلقی می‌شود. در این فرآیند، انتخاب مطالعات بر اساس چارچوب پریسما انجام شد که طی آن ۴۸ منبع علمی معتبر شناسایی و ۳۶ عنوان پژوهشی مورد بررسی نهایی قرار گرفت. از طریق کدگذاری سه مرحله‌ای، کدهای اولیه استخراج شده و سپس با روش تحلیل مضمون به شناسایی سه دسته پیشایند و پیامد فردی، سازمانی و محیطی پرداخته شد. پایایی الگوی پژوهش با استفاده از روش توافق درون موضوعی و روایی آن با روش ساندلوسکی و باروسو سنجیده شد و نتایج نشان‌دهنده رضایت‌بخش بودن این مقادیر بودند.

چکیده با رشد هر سازمان، حفظ مسیر موفقیت دشوارتر و پیچیده‌تر می‌شود. یکی از مهم‌ترین تهدیدهایی که شرکت‌های در حال رشد با آن مواجه می‌شوند، پدیده‌ای به نام تله‌ی بنیان‌گذار است. این پدیده به وضعیتی اشاره دارد که در آن خودمحوری، کنترل بیش از حد و عدم تفویض اختیار از سوی بنیان‌گذار مانعی جدی در مسیر رشد و پایداری سازمان ایجاد می‌کند. در چنین شرایطی، سازمان نمی‌تواند به طور مؤثر به رشد و ارتقای عملکرد خود ادامه دهد. با توجه به اهمیت این مسئله، هدف این تحقیق شناسایی و تبیین راهکارهای مؤثر برای عبور از تله‌ی بنیان‌گذار در شرکت‌های کارآفرینانه‌ی ایرانی است. این تحقیق از نوع کیفی است و از لحاظ هدف، پژوهشی کاربردی به شمار می‌رود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ نفر از بنیان‌گذاران شرکت‌های کارآفرینانه در استان‌های اصفهان و تهران جمع‌آوری شده و برای تحلیل آن‌ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که برخی بنیان‌گذاران شرکتهای مورد مطالعه توانسته‌اند با بهره‌گیری از توسعه‌ی فردی و ذهنی بنیان‌گذار، جانشین‌پروری، ایجاد فرهنگ سازمانی پویا، طراحی معماری نوین سازمانی و توسعه منابع انسانی بر چالش‌های تله‌ی بنیان‌گذار غلبه کنند.

چکیده با توجه به کاهش وفاداری و تعهد سازمانی و پیامدهای آن همچون افزایش هزینه‌ها و کاهش رضایت مشتریان، موضوع تعلق سازمانی اهمیت ویژه‌ای یافته است. هدف این پژوهش، استخراج عوامل مؤثر بر مدیریت تعلق سازمانی در شرکت‌های تجهیزات پزشکی بوده است. پژوهش حاضر از نوع آمیخته کیفی–کیفی است؛ در گام نخست با روش فراترکیب، مقالات بازه زمانی 2013 تا 2025 تحلیل و عوامل اولیه استخراج گردید و در گام دوم با مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و تحلیل مضمون، عوامل نهایی بومی‌سازی شد. جامعه پژوهش شامل کارشناسان و مدیران شرکت‌های بازرگانی تجهیزات پزشکی بوده و نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و گلوله برفی انجام شده است. یافته‌ها نشان داد پیشایندها، روش‌ها و پسایندهای تعلق سازمانی در قالب 13 کد محوری شامل عوامل فردی و روان‌شناختی، عدالت و حمایت سازمانی، رهبری و روابط انسانی، شرایط محیط کار، راهبردهای توسعه و یادگیری، استراتژی‌های ارتباطی، ایجاد محیط امن و توانمندساز، نظام‌های پاداش و انگیزش، تعلق و تعهد سازمانی، رفتارهای مثبت شغلی، پیامدهای روانی و رفاهی، پیامدهای عملکردی و سازمانی و پیامدهای بقا و پایداری دسته‌بندی شده است. نتایج تحقیق می‌تواند به شرکت‌های تجهیزات پزشکی کمک کند تا از طریق مدیریت تعلق سازمانی به ارتقای فردی و روانی کارکنان و نیز تقویت عملکرد و پایداری سازمان دست یابند.