مطالعات مدیریت بهبود و تحول

چکیده هدف این مقاله تشریح و بسط نقش پیش بینی و آینده نگری و بررسی توان آن برای پیشگیری از بروز وقایع سازمانی است. از این رو تلاش شده ضمن تشریح اهمیت و ضرورت پیش بینی در برنامه ریزی های مدیریت، زمینه های لازم برای مبادرت به پیش بینی و آینده نگری طرح شود و شرایط و عوامل موثر که هدایت کننده برنامه های پیش بینی می باشند همراه دو مدل علی – حلقوی مورد بررسی قرار گیرند. آنگاه نقش آگاهی و بینش در امور سیاسی، احکام و فرامین الهی و امور علمی برای طرح زوایای مربوط شکافته شده و در خاتمه مبانی ضرور و بنیادی پیش بینی و آینده نگری در برنامه های مدیریت به عنوان نتیجه گیری ارائه می شود.

چکیده یکی از مشکلات پژوهش در مقوله ی سازمان و مدیریت ناسازگاری موضوع تحلیل و ابزار تحلیل است. سال هاست محققان این رشته با استفاده از ابزارهای تحقیقی که خاص علوم طبیعی است به سراغ مسائل انسانی و سازمانی آمده و کوشیده اند تا این دو ناساز را همساز کنند که در این امر توفیق حاصل نگردیده است. در این مقاله تلاش شده تا پژوهش کیفی به عنوان رویکردی مناسب تحقیق در مسائل سازمان و مدیریت معرفی و ویژگی های آن تشریح شود. ماهیت و سرشت پژوهش های کیفی، شیوه های گردآوری اطلاعات در این نوع پژوهش ها، دسته بندی پژوهش های کیفی و برخی مشکلات آنها محورهای اصلی بحث در این مقاله را تشکیل می دهد. امید است طرح این موضوع آغازی باشد برای بحث های اساسی تر در زمینه پژوهش های سازمانی و مدیریت.

چکیده صنعت جهانگردی مانند هر پدیدار دیگری دارای ابعاد مثبت و منفی است. برخی از صاحب نظران، بر ابعاد مثبت این پدیدار تاکید و توسعه ی بی مانع آن را توصیه کرده اند. عده ای نیز بر ابعاد منفی آن توجه دارند و بر این باورند که تبعات سوء این صنعت به حدی است که آثار مثبت آن را تحت الشعاع قرار می دهد. در این نوشتار موضوع با نگرش سیستمی مورد تحلیل قرار گرفته و تبعات توسعه ی صنعت جهانگردی از زوایای گوناگون اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، زیست محیطی و بهداشتی بررسی شده است. آگاهی از تبعات مثبت و منفی آن به سیاستگذاران و واضعان خطوط مشی در این زمینه کمک می کند تا با شناخت بیشتری به قضاوت و تصمیم سازی بپردازند به نحوی که کشور بتواند با برنامه ریزی حساب شده، تبعات منفی را کاهش دهد و از تبعات مثبت توسعه ی صنعت جهانگردی منتفع شود.

چکیده بررسی یک سیستم تولیدی یا خدماتی و تعیین میزان موفقیت یا عدم موفقیت آن می تواند بر اساس شاخص هایی مانند بازدهی، بهره وری، کارایی، اثر بخشی یا سود خالص انجام گیرد. برخی از این شاخص ها ماهیتی کیفی دارند و برخی نیز به صورت کمی یا مقداری قابل اندازه گیری اند. از سوی دیگر کاربرد و دامنه ی تفسیر هر یک از این شاخص ها نیز برای شناخت عملکرد سازمان ها متفاوت است. بنابراین در تحلیل هر سیستم سازمانی، باید توجه داشت که کدام زمینه و یا چه جنبه ای از عملکرد آن سیستم مورد نظر است تا بر پایه ی آن و متناسب با هدف مربوط، یک یا چند شاخص مناسب تعیین و تفسیر شود. به عنوان نمونه سود خالص یا بازدهی فیزیکی صرفا به بعد نتیجه ی پولی و مقداری مجموعه می پردازد و بنابراین قادر به بیان تغییر و تحول درونی سیستم برای دست یابی به کمیت های مزبور نیست.  در این میان استناد به موضوع اثر بخشی سیستم و عوامل وابسته به آن می تواند ضعف موجود در ارزیابی و تحلیل عملکرد سیستم را تا حد بسیار زیاد جبران کند. اما نکته ی اساسی در این زمینه، دشواری ناشی از عدم شناخت مفهومی و کیفی بودن صرف شاخص اثر بخشی است.

چکیده یکی از مشکلات عمومی سازمان های کشور، اعم از بخش عمومی یا خصوصی، پایین بودن سطح عملکرد و تعهد است. در این مقاله ضمن آشنایی با رویکرد وظیفه ای در رهبری، چگونگی استفاده از آن برای افزایش عملکرد و تعهد مورد بررسی قرار می گیرد. رهبر برخوردار از بعد وظیفه ای از ساختار های موجود در درون سازمان بزرگ تر برای ترغیب افراد به انجام وظایف مهم و متعهد نمودن آنان به اهداف سازمانی استفاده می کند. برای آشنایی با این رویکرد، در ابتدا مروری مختصر بر سایر رویکردهای رهبری انجام گرفته و سپس بعد وظیفه ای تشریح شده است. در پایان نیز مثال هایی از نحوه ی استفاده از این رویکرد آورده شده است. امید است که این نگرش تازه در افزایش عملکرد و تعهد در سازمان های کشور موثر واقع شود.

چکیده آنچه که نگارنده سعی در بیان اجمالی آن دارد، ما حصل پژوهش های علمی و تجارب عملی وی است. مجموعه ی این تجارب حاکی از نکات زیادی است که می تواند در ترسیم استراتژی گردشگری، به طور کلی و ایرانگردی، به طور اخص راهگشا باشد. در نگارش این مقاله سعی شده است که حول محورهای عمده ی مطروحه در امر گردشگری، با توجه به مقتضیات مکانی ایران مطالبی عرضه گردد که اگر چه جنبه ی تحقیقات آماری چندانی ندارد ولی به عنوان دکترین می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

چکیده در تناور شدن درخت علم مدیریت مردان و زنان بسیاری سهیم بوده اند اما نام خانم ماری پارکر فالت در ردیف نام آورانی که با طرح به موقع خود اشتهاری درخشنده یافته اند جایگاه شایسته ی خود را کسب نکرده است. در میان مباحثی که او مطرح می سازد مفاهیمی چون قانون موقعیت یا اقتضای شرایط، قدرت و اقتدار رهبری، شیوه های حل اختلاف و مشارکت در تصمیم گیری به چشم می خورند. می دانیم که این مفاهیم امروز نه تنها جای خود را در ادبیات مدیریت خالی نکرده اند بلکه به صورتی گسترده تر مطرح شده اند. با نگاهی به محتوای ماندگار نوشته های فالت در شرایط عمومی بی مهری نسبی به رشته های او قابل قبول نمی نماید. مباحث فالت در دهه های اول قرن بیستم یعنی هنگامی که دیدگاه های امثال تیلور و گیلبرت برای کارایی تصویری بی روح و ماشین گونه از سازمان ها ترسیم می کردند با قایل شدن روح و اراده برای سازمان ها از آن ها سیمایی دیگر ارائه دادند. در واقع مباحث او نه تنها در آن هنگام قابل توجه بودند بلکه حتی مدت ها پس از آن هم ارزش توجهی شایسته دارند. اما اکنون که مفاهیمی چون کنترل، مدیریت مشارکتی، و نظایر آنها با جلوه هایی نو مطرح شده اند مرور دوباره ی دیدگاه های فالت که به حق می توانند اساس مفاهیم اخیر تلقی شوند کاملا قابل توجیه است.  این مقاله نکات اصلی مباحث فالت را به نقل از کتاب مدیریت پویا ویراسته ی متکاف و اورویک شرح و با یک نتیجه گیری کلی به آنها پایان می دهد.

چکیده فرایند بهینه سازی پرتفولیو، از دهه ی 1950 با بیان مفهوم تنوع بخشی و ارائه مدل میانگین – واریانس مارکویتز، شاهد تحولات چشمگیری بوده است. تلاش گسترده ی نظریه پردازان مالی در کاربردی تر کردن مدل های انتخاب پرتفولیو، آنان را به سوی مدل های چند معیاره بویژه آرمانی کشانده است. در سال 1965 پروفسور عسگر لطفی زاده اساس ریاضیات کلاسیک را با بیان تئوری مجموعه های فازی متحول ساخت. وی معانی زبان طبیعی و ابهام ناشی از محیط و اطلاعات محیطی را با ریاضیات دو ارزشی ترکیب نمود و ابزار نیرومندی را تحت عنوان منطق فازی برای برنامه ریزی و تصمیم گیری ارائه نمود. در این مقاله ابتدا اشاره ای اجمالی به سیر تکاملی مدل های انتخاب پرتفلیو و مفهوم برنامه ریزی آرمانی – فازی می شود و از بین مدل های معتبر بهینه سازی پرتفولیو، مدل تاپو و فینستین انتخاب برای آن مدل برنامه ریزی آرمانی – فازی ارائه گردیده است. در ادامه کاربرد آن همراه با یک نمونه نشان داده می شود.

چکیده در حالی که در اکثر کشورهای پیشرفته ی صنعتی دنیا جمع آوری اطلاعات اجتماعی سازمان ها، اعم از دولتی، غیر دولتی، انتفاعی و غیر انتفاعی بر طبق چارچوب خاصی و ارائه ی آن به دستگاه های اجرایی همانند جمع آوری و ارائه ی اطلاعات مالی الزامی شده است متاسفانه لزوم جمع آوری منظم و دائمی اطلاعات در رابطه با اوضاع اجتماعی و منابع انسانی سازمان ها  در کشورمان هنوز احساس نشده است. در مقاله ی حاضر نحوه ی طراحی و استفاده از سیستم های اطلاعاتی اجتماعی که می توان آن را با ابزار بسیار ساده و محدود نیز انجام داد تشریح شده است و در مورد کاربردهای بسیار متنوع ابزارهای اطلاع رسانی مانند حسابداری اجتماعی و حسابداری اجتماعی نیز اجمالا بحث شده است. طراحی چنین سیستم های اطلاعاتی و حتی الزامی کردن آن برا موسسه های بزرگ می تواند مشکل گشای بسیاری از معضلات اجتماعی کنونی سازمان های ما مانند کم کاری، غیبت، حوادث و سوانح و ... باشد.