نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• داود حق خواه

استادیار، گروه مدیریت ،واحد میانه، دانشگاه‌آزاد اسلامی ، میانه، ایران

چکیده

این پژوهش آمیخته، سازوکارهای تأثیر ذهن‌آگاهی بر کاهش فرسودگی شغلی و افزایش تاب‌آوری کارکنان در مشاغل پراسترس را بررسی کرد. با طراحی ترتیبی، فاز کیفی با رویکرد پدیدارشناسی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ شرکت‌کننده، با تحلیل تماتیک در نرم‌افزار MAXQDA انجام شد و تم‌های کلیدی مانند تنظیم هیجانی، خودکارآمدی و کاهش نشخوار فکری استخراج گردید. این تم‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته فاز کمی را شکل داد که بر روی ۲۰۰ کارمند با حداقل سه سال سابقه در محیط‌های پراسترس اجرا شد.
مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS و AMOS مسیرهای معنادار را تأیید کردک
فراتحلیل‌های اخیر (۲۰۲۵) اثربخشی ذهن‌آگاهی را تأیید می‌کنند و نشان می‌دهند که ذهن‌آگاهی، فرسودگی شغلی را تا اندازه اثر استاندارد شده ۱.۴۳- در گروه‌های پراسترس کاهش می‌دهد. نتایج، ذهن‌آگاهی را مداخله‌ای قدرتمند برای کاهش فرسودگی و پرورش تاب‌آوری در محیط‌های پرتنش معرفی می‌کنند. سازمان‌ها باید برنامه‌های ذهن‌آگاهی را در استراتژی‌های منابع انسانی ادغام کنند، شامل آموزش منظم و فضاهای حمایتی برای تمرین روزانه، به منظور ارتقای بهزیستی و بهره‌وری.در نتیجه می‌توان ذهن‌آگاهی را به‌عنوان یک مداخله مؤثر برای ارتقای سلامت روان و بهره‌وری نیروی انسانی در سازمان‌های پرفشار معرفی نمود.

کلیدواژه‌ها

• ذهن آگاهی
• فرسودگی شغلی
• تاب آوری
• محیط‌های کاری پرتنش
• مطالعه آمیخته

موضوعات

• مدیریت منابع انسانی

عنوان مقاله [English]

The Mechanisms of Mindfulness on Job Burnout and Resilience: A Mixed-Methods Study in High-Stress Work Environments

نویسنده [English]

• Davoud haghkhah

Assistant Prof., Department of Management, Miyaneh, Branch Islamic Azad University, Miyaneh, Iran

چکیده [English]

This mixed-methods study investigated the mechanisms of mindfulness in reducing job burnout and enhancing resilience among employees in high-stress occupations. Employing a sequential design, the qualitative phase used phenomenological semi-structured interviews with 15 participants, analyzed thematically via MAXQDA. Key themes—emotion regulation, self-efficacy, and reduced rumination—shaped a researcher-developed questionnaire for the quantitative phase, administered to 200 employees with ≥3 years' experience in high-stress settings.
Structural Equation Modeling (SEM) in SPSS/AMOS revealed significant paths: mindfulness negatively predicted burnout (β = -0.62, p < .01) and positively predicted resilience (β = 0.57, p < .01), with burnout mediating resilience (β = -0.48, p < .01). Model fit was excellent (CFI = 0.93, RMSEA = 0.06). Participants noted improved interactions and fewer conflicts. Thematic analysis identified core themes: enhanced psychological well-being, strengthened resilience, and workplace harmony.
Recent 2025 meta-analyses affirm mindfulness's efficacy, reducing burnout by a standardized effect size of -1.43 in high-stress groups. Findings position mindfulness as a potent intervention for high-pressure environments. Organizations should integrate structured mindfulness programs—regular training and supportive spaces—into HR strategies to boost well-being and productivity.

کلیدواژه‌ها [English]

• Mindfulness
• Job Burnout
• Resilience
• High-Stress Work Environments
• Mixed-Methods Research