سخن سردبیر

نویسنده

استاد گروه مدیریت بازرگانی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

رهبری فرایندی است که از بسیاری جهات شبیه مدیریت است. رهبری همچون مدیریت شامل اثرگذاری است و همچون مدیریت به کار با مردم نیاز دارد. رهبری به دنبال تحقق موثر هدف است ومدیریت نیز همان طور. به طور کلی بسیاری از فعالیت‏های مدیریت هماهنگ باتعریف رهبری است. اما رهبری با مدیریت تفاوت هم دارد، در حالی که مطالعه رهبری می‏تواند به دوران ارسطو بازگردد تاریخ مدیریت به اوایل قرن بیستم و ظهور جامعه صنعتی باز می گردد. اصلا نخستین رهبران عالم پیامران آسمانی بودند و به خلقت انسان باز می گردد. مدیریت برای کاهش هرج و مرج و بی‏نظمی در سازمان‏ها و کمک به افزایش کارآیی و اثربخشی در آنها خلق شده است. اصول اولیه مدیریت را ابتدا فایول[1] با عنوان برنامه‏ریزی و سازماندهی و کارگزینی و کنترل بیان کرد و هنوز هم رعایت این اصول درصحنه سازمان‏ها بیانگر حضور مدیریت است. ولی کاتر[2] در کتابی که وظایف مدیریت را با وظایف رهبری مقایسه می کند بیان می‏داردکه این دو وظیفه کاملا باهم متفاوت هستند. وظیفه اصلی مدیریت فراهم آوردن نظم و ترتیب و هماهنگی در سازمان است درحالی که وظیفه اولیه رهبری ایجاد تغییر و حرکت است. مدیریت به دنبال جستجوی نظم و ثبات است ولی رهبری در پی تغییرات سازنده و جرح و تعدیل است. برای کنترل و حل مسائل سازمانی تاکید مدیریت بر توسعه و ایجاد انگیزه در نیروی کار و حل مسائل سازمانی است. در مقایسه، رهبری برانگیزه و الهام دادن و روحیه دمیدن و انرژی دادن به افراد برای ارضای نیازهای تحقق نیافته آنها تاکید دارد.
هر چند تفاوت روشنی بین مدیریت و رهبری یا رهبران و مدیران وجود دارد ولی برخی نقاط مشترک مهم و تداخل وظایف هم بین آنها دیده می شود. زمانی که مدیران مشغول تاثیرگذاری بر یک گروه برای تحقق هدفهای آن هستند درحقیقت مشغول رهبری هستند و زمانی که رهبران درحال برنامه‏ریزی و سازماندهی و کارگزینی و کنترلند آنها هم مشغول مدیریتند. هر دو فرآیند شامل تغییر و تاثیر برگروه و اعضای حاضر برای فعالیت در جهت تحقق هدف‏های گروهی وسازمانی است. درحالی که مدیران دنبال ایجاد نظم و هماهنگی‏اند رهبران دنبال ایجاد تغییر و حرکت. درحالی که مدیران در مقام برنامه‏ریزی و بودجه هستند رهبران در پی تصویرسازی و تعبیر سیاست‏های بلند مدت. در جائی که مدیران در پی سازماندهی و کارگزینی می‏باشند رهبران درصدد ارتباط برقرار کردن و متحد کردن مردم و بالاخره زمانی که مدیران دنبال کنترل وحل مسائل سازمانی هستند رهبران در پی برانگیختن و الهام دادن به مردم



[1]. Fayol


[2]. Kotter

عنوان مقاله [English]

sokhan

نویسنده [English]

  • Seyyed Ali Akbar Afjehi

Professor Allameh Tabataba’i University


دوره 29، شماره 96
تابستان 1399
  • تاریخ دریافت: 26 شهریور 1399
  • تاریخ پذیرش: 26 شهریور 1399