تاثیر عوامل استرس‌زا شغلی با رفتارشهروندی سازمانی با نقش میانجی حمایت سازمانی ادراک شده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت وحسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی

2 کارشناسی ارشد مدیریت دولتی،دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

این پژوهش درصدد است تا به بررسی تأثیر میانجی حمایت سازمانی ادراک شده در ارتباط بین عوامل استرس‌زا شغلی با رفتارشهروندی سازمانی بپردازد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش پژوهش پیمایشی ـ توصیفی و مقطعی است. داده‌های مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه‌های استرس کوپر و همکاران (1988) و اسمیت (1981)، رفتارشهروندی سازمانی اورگان (2006) و حمایت سازمانی ادراک شده شومیلا (2012) جمع‌آوری شد. پایایی و روایی ابزار پژوهش با استفاده از ضریب بارهای عاملی، آلفاکرونباخ، پایایی ترکیبی، روایی صوری، روایی همگرا و روایی واگرا بررسی شد سپس اطلاعات حاصل با استفاده از نرم‌افزار SPSS و  Smart –PLSمورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. هم‌چنین از آزمون‌های سوبل و واف (VAF) برای اندازه‌گیری شدت اثر و آماره تی نقش میانجی حمایت سازمانی ادراک شده استفاده شده است. تحلیل داده‌ها نشان داد که عوامل استرس‌زای شغلی بر رفتارشهروندی سازمانی و حمایت سازمانی ادراک شده مؤثر بوده است. از سوی دیگر، تجزیه و تحلیل‌های انجام شده با استفاده از آزمون سوبل نشان داد که تقریباً 33 درصد از تغییرات عوامل استرس‌زای شغلی بر رفتارشهروندی سازمانی از طریق متغیر میانجی حمایت سازمانی ادراک شده تبیین می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Impact of Job Stressors with Organizational Citizenship Behavior and Mediating Role of Perceived Organizational Support

نویسندگان [English]

  • Behrooz Rezaeemanesh 1
  • Aghil Ghorbani Paji 2

1 Associate Professor of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i Univesity

2 M.A of Pupblic administration , Management and Acounting Fafculty, Allameh Tabataba'i University

چکیده [English]

This study aims to investigate the effect of perceived organizational support mediates rol in the relationship between job stressors with organizational citizenship behavior. As for the research objectives, the present study can be classified as an “applied research”, while as for data gathering, it is descriptive as a cross-sectional survey. The required data using questionnaires were collected about stress Cooper et al (1988) and Smith (1981), organizational citizenship behavior Organ (2006) and perceived organizational support  shumaila (2012). The reliability and validity study, using a factor loadings, Cronbach Alpha, composite reliability, validity: convergent validity and divergent validity. The data were analyzed using SPSS and Smart –PLS software. Also The Sobel test and VAF for measuring  the effect and t – value of  mediator variables. Data analysis showed that job stressors  have negative significant on organizational citizenship behavior and perceived organizational support. On the other hand, analysis is performed using Sobel test indicated that almost 33% of job stressors on organizational citizenship behavior change through the mediating variable of perceived organizational support.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Job Stressors
  • Organizational Citizenship Behaviors
  • Perceived organizational support
  • Department of Mazandaran Environment
اسفندیاری، محمد (1394). رابطه استرس شغلی و تمایل به جابجایی شغل و ترک خدمت کارکنان شرکت بیمه البرز با اثر میانجی رضایت شغلی.پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی تهران.

پرهیزگار، علی اکبر؛  آقاجانی افروزی، محمدمهدی؛ ربیعی، علی (1392). روش شناسی تحقیق پیشرفته در مدیریت با رویکرد کاربردی. دانشگاه پیام نور.تهران.

پورشیخی، منا. (1392). بررسی رابطه بین حمایت سازمانی ادراک شده با خودکارآمدی کتابدارن کتابخانه‌های عمومی استان خوزستان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه ازاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات خوزستان.

حریری، تجلا؛ روتن، سیده زهرا؛ جان‌محمدی، مریم (1392). سنجش رابطه حمایت سازمانی ادراک شده و بی‌تفاوتی سازمانی در کتابداران، تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی. 47. 397- 414.

حضرتی, مرتضی و عذرا حق پرست، (1394).  بررسی رابطه بین عدالت سازمانی، استرس شغلی و تعارضات کار خانواده باتوجه به نقش میانجیگری رفتار شهروندی سازمانی(مطالعه موردی: کارکنان جمعیت هلال احمر)، اولین کنفرانس بین المللی حسابداری، مدیریت و نوآوری در کسب و کار، گیلان، موسسه پویندگان اندیشه های نو و شهرداری صومعه سرا، مجتمع فرهنگی و هنری فارابی اداره فرهنگ و ارشاد..

رضایی, امیر؛ جعفر خوشبختی و علی عسگری، (1394).  پیش بینی رفتار شهروندی سازمانی از طریق عدالت سازمانی، اعتماد سازمانی و حمایت سازمانی ادراک شده در ادارات ورزش و جوانان استان خراسان جنوبی، اولین همایش ملی دستاوردهای نوین تربیت بدنی و ورزش، چابهار، دانشگاه بین المللی چابهار.

شورینی ، سیاوش، خلیلی. عطایی ، محمد . سجادی، الناز. (1389). بررسی تأثیرعوامل استرس‌زای سازمانی بر عملکرد کارکنان. مجله مدیریت توسعه و تحول (5). 35 - 48

علی‌‌عسگری، فرخنده (1395). تأثیر هویت‌یابی سازمانی بر رابطه میان جامعه‌پذیری سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی.

قاسم پورگنجی، سیده فاطمه، کفاش پور، آذر(1395)، بررسی تاثیر ادارک از بافت اخلاقی سازمان برواکنش های شغلی کارکنان خاتم دانشگاه فرودسی مشهد: تاکید بر نقش میانجی حمایت سازمانی ادارک شده، فصلنامه زن و جامعه. دوره7، شماره27،صص1-18.

کاظمی, مهدی؛ زهرا محمدی؛ الهام سالاری زاده و مهری سعید، (1394). بررسی رابطه استرس شغلی و رفتار شهروندی سازمانی در پرستاران، چهارمین کنفرانس ملی مدیریت و حسابداری، تهران، موسسه اطلاع رسانی نارکیش.

کوشازاده، سید علی؛ عزیزآبادی، ابوالفضل (1393). تأثیر عدالت سازمانی ادراک شده بر تمایل به ترک خدمت با میانجی‌گری هویت سازمانی، حمایت سازمانی، و خشنودی شغلی. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 25 - 36

 مراقی ، مجید ،  استوار، رحیم (1393). بررسی رابطه‌ی ابهام و تعارض نقش و عملکرد شغلی؛ مطالعه ی موردی در شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب. ماهنامه علمی- ترویجی اکتشاف و تولید نفت و گاز. (۱۱۶) :۸-۱۶.

مفاخری، فهیمه (1393). تأثیر حمایت سازمانی ادراک شده و توانمندسازی روان‌شناختی و رفتار شهروندی سازمانی بر عملکرد شغلی کارکنان شعبات بیمه البرز شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی تهران.

 Ahmed, I., Nawaz, M. M., Ali, G., & Islam, T. (2015). Perceived organizational support and its outcomes: A meta-analysis of latest available literature. Management Research Review, 38(6), 627-639.

Andrew, S. A., & León-Cázares, F. (2016). Mediating Effects of Organizational Citizenship Behavior on Organizational Performance: Empirical Analysis of Public Employees in Guadalajara, Mexico. EconoQuantum, 12(2), 71.

Appelbaum, Steven; Bartolomucci, Nicolas; Beaumier, Erika; Boulanger, Jonathan; Corrigan, Rodney; Dore, Isabelle; Girard, Chrystine; Serroni, Carlo (2004). "Organizational citizenship behavior: a case study of culture, leadership and trust". Management decision, 1(42), 13-40.

Babatunde, A. (2013). Occupational stress: A review on conceptualizations, causes and
cure. Economic Insights –Trends and Challenges, 2(3), 73-80.

Barclay, D., Thompson, R., and Higgins, C. (1995). “The Partial Least Squares (PLS) Approach to Causal Modeling: Personal Computer Adoption and Use an Illustration,” Technology Studies (2:2), pp. 285-309.

Bell, S.J., and Menguc, B. (2002). The employee-organization relationship, organizational  citizenship behaviors, & superior service quality. Journal of Relating. 78(2), 131-146.

Bienstock, Carol C.; DeMoranvile, Carol W.; Smith, Rachel (2003). “Organizational citizenship behavior & service quality”. Service Marketing, 357-387.

Bolino, M. C., & Turnley, W. H. (2003). Going the extra mile: Cultivating and managing employee citizenship behavior. The Academy of Management Executive, 17(3), 60-71.

Castro c, Armario e, Ruiz M (2004). The influence of employee organizational citizenship behavior on customer loyality  . International  journal of service industry managementvol 15 n 1 pp 27 - 53.

Cem Ersoy N. Marise Ph. B. Derous, E., and Van der Molen, H. T. (2011). Antecedents of organizational citizenship behavior among blueand white-collar workers in Turkey. International Journal of Intercultural Relations, 35, 356–367.

Chang E (2005). Employee’s overall perception of HRM effectiveness. Human Relations.; 523-544.

Charles, enyia. Daniel, E. C (2016). The Impact of Procedural Justice on Organizational Citizenship Behaviour. international Journal of Computer Applications (0975 – 8887) V 133 – No.3

Chiang, Ch. F. & Hsieh, T. SH. (2012). The impacts of perceived organizational support and psychological empowerment on job performance: The mediating effects of organizational citizenship behavior. International Journal of Hospitality Management, (31): 180-190.

Cho YJ, Lewis GB. (2012). Turnover intention and turnover behavior implications for retaining federal employees. Rev Public Pers Adm 2012;32(1):4–23.

Cohen, A. & Kol, Y. (2004). Professionalism and Organizational Citizenship Behavior. An Empirical Examination among Israeli Nurses. Journal of Managerial Psychology, 19(4).

Dataquest (2004), Stress: BPO Industry Stress Factors, Dataquest, available at: http://dqindia.ciol.com/content/dqtop202k4/empSurvey2004/2004/204110816.asp

Dekas, Kathryn H.; Bauer, Talya N.; Welle, Brian; Kurkoski, Jennifer; Sullivan, Stacy (2013). “Organizational Citizenship Behavior“. Version 2.0: A review and Qualitative Investigation of OCBs for Knowledge Workers at Google and beyond, CAD MANAGE PERSPECT, 27(3), 219-237.

Giga, S.I., Jain, A.K. and Cooper, C.L. (2008), State-of-science review – working longer: hours of work and health”, A Science Review for the Foresight Project on Mental Capital and Mental Wellbeing. Report for the UK Government Office for Science,

Graham, J. W. (1991). “An essay on organizational citizenship behavior”. Employee Responsibilities and Rights Journal, 4(4), 249–270

Green, F. and Tsitsianis, N. (2005), “An investigation of national trends in job satisfaction in Britain and Germany”, British Journal of Industrial Relations, Vol. 43 No. 3, pp. 401-429.

Hakkak, M., Gashti, M. A. H., & Nawaser, K. (2014). The Relationship between Perceived Organizational Support & Job Satisfaction with Organizational Commitment. Entrepreneurship and Innovation Management Journal, 2(3), 194-202.

Hamdi K, Moradi S (2011). Job satisfaction and job stress among staff of health centers ( Persian). Beyond Manage J.;4:33-50.

Hamid Reza Hadjali, Meysam SalimiAn (2012). investigation on the effect of  organizational citizenship behaviors (OCB) toward customer-orientation: A case of Nursing home  Procedia - Social and Behavioral Sciences 57 ( 2012 ) 524 – 532.

Hironobu Katsuyama , Masafumi Tomita , Toshiko Okuyama , Kazuo Hidaka , Yoko Watanabe ,YoshieTamechik,Shigeko Fushimi, Kiyofumi، Saijoh.(2009). 5HTT polymorphisms are associated with job stress in the Japanese workers.Legal Medicine.11 . 473–476

Hodson, R. (2002). Management Citizenship Behavior and Its Consequences. journals of  Work and Occupations, 29(1), 64-96.

Hossam, M. A. & bu Elanain (2008). An Investigation of the Relationship of Openness to Experience and Organizational Citizenship Behavior. Journal of American Academy of Business, 13(1), 72-78.

HSE (2001), Tackling Work-Related Stress: A Managers’ Guide to Improving and Maintaining Employee Health and Well-being, HSG218, Health and Safety Executive, HSE Books, Sudbury.

Hulland, J. S. (1999). Use of partial least squares (PLS) in strategic management research:A review of four recent studies. Strategic Management Journal , 20 (4), 195–204.

Jafari S. A., Mohammadi R. (2011). »Measuring Customer Satisfaction Index (CSI) in Iranian Tile Industry Using Pls Path Modeling Technique Middle-East Journal of Scientific Research; 8(1), pp. 141-149.

Jain Ajay K. Sabir I. Giga, Cary L. Cooper. Perceived organizational support as a moderator in the relationship between organizational stressors and organizational citizenship behaviors. (2012). International Journal of Organizational Analysis Vol. 21 No. 3, 2013 pp. 313-334.

Jain, A.K. and Saini, D. (2009), “Human resource outsourcing and shared services: an Asian-Pacific perspective”, in Connell, J. and Teo, S. (Eds), Strategic HRM: Contemporary Issues in the Asia Pacific Region, Tilde University Press, Melbourne.

Jou, R. C., Kuo, C. W., & Tang, M. L. (2013). A study of job stress and turnover tendency among air traffic controllers: The mediating effects of job satisfaction. Transportation research part E: logistics and transportation review, 57, 95-104.

Jung, Joo, Y. & Hong, S. (2008). Organizational Citizenship Behavior (OCB), TQM and Performance at the Maquiladora. International Journal of Quality & Reliability Management, 793- 808.

Kernodle, & Thomas, A. (2007). Antecedents and Consequences of Organizational Citizenship Behavior: A Hierarchical Linear Modeling Study. A Testis To The Faculty of The College of Business Administration of Tours University International in Partial Fulfillment of The Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy In Business Administration.

Kurtessis, J. N., Eisenberger, R., Ford, M. T., Buffardi, L. C., Stewart, K. A., & Adis, C. S. (2015). Perceived organizational support a meta-analytic evaluation of organizational support theory. Journal of Management,

Lambert, E. G., Hogan, N. L., Cheeseman, K., & Barton‐Bellessa, S. M. (2013). The relationship between job stressors and job involvement among correctional staff: A test of the job strain model. The Howard Journal of Criminal Justice, 52(1), 19-38.

Mani, K., & Sritharan , R., & Gayatri, R. (2014). Effect of Job Stress on the Employees Performance. Annamalai International Journal of Business Studies & Research,6(1), 47-55.

Mathumbu Dumisani & Dodd Nicole. (2013). Perceived organizational support, work engagement and organizational citizenship behavior of nurses at Victoria Hospital. Journal of Psychology, 4(2), 87-93.

 Muhammad, Ali H. (2014). Perceived Organizational Support and Organizational        Citizenship Behavior: The Case of Kuwait. International Journal of Business Administration Vol. 5, No. 3;

Nunnally, J. C.  (1978).  Psychometric theory (2nd ed.).  New York:  McGraw-Hill.

Organ, D. W., Podsakoff, P. M., & MacKenzie, S. B. (2006). Organizational citizenship behavior: Its nature, antecedents, and consequences. Thousand Oaks: SAG.

Owor, J. J. (2016). Human resource management practices, employee engagement and organizational citizenship behaviours (ocb) in selected firms in Uganda. African Journal of Business Management, 10(1), 1-12.

Peng, J., Li, D., Zhang, Z., Tian, Y., Miao, D., Xiao, W., & Zhang, J. (2014). How can core selfevaluations influence job burnout? The key roles of organizational commitment and job satisfaction. Journal of Health Psychology.

podsakoff, n. p., blume, b. d., whiting, s. w., & podsakoff, p .m (2009). individual and  organizational - level consequences of organizational citizenship behaviors: a meta- analysis, journal of Apllied psychology, 94 (1),pp 122 - 141.

Podsakoff, P. M.; MacKenzie, S. B.; Paine, J. B.; Bacharach, D. G. (2000). “Organizational citizenship behaviors: A critical review of the theoretical and empirical literature and suggestions for future research”. Journal of Management, (3)26, 513-563.Development Journal, 2(17), 42 – 47.

Reza Salehzadeh Arash Shahin Ali Kazemi Ali Shaemi Barzoki , (2015)," Is organizational citizenship behavior an attractive behavior for managers? A Kano model approach ", Journal of Management Development, Vol. 34 Iss 5 pp. 601 – 620

Rhoades, L. and Eisenberger, R. (2002), “Perceived organizational support: a review of literature”, Journal of Applied Psychology, Vol. 87 No. 4, pp. 698-714.

 Riggle, R.J., Edmondson, D.R., & Hansen, J.D. (2009). A meta-analysis of the relationship between perceived organizational support and job outcomes: 20 years of research. Journal of Business Research, 62: 1027-1030.

Robbins, s.p. & T.A. judge (2010). Organizational behavior, New Jersey prentice Hall, 14th Edition.

Rocker, K. (2016). Job Stress: Supervisor and Coworker Support in the United States Virtual Workplace (Doctoral dissertation, NORTHCENTRAL UNIVERSITY).

Schermerhorn, j. R.: J.G. Hunt & R.N. osburn (2010). Organizational behavior, New York: john wiley and  sons, 11th Edition.

shumaila, S., Aslam, R., Sadaqat, S.,Massod, S. and Nazir S. (2012). perceived organizational support as predictor of organizational commitment: a comparative study of public and private sector nurses. proceedings of 2nd. international conference on business management. Lahore, Pakistan.

          Singh,  Akhilendra K.  Ashok P. Singh, Sandeep Kumar and Vinod Kumar Gupta. (2015). Role of Perceived Organizational Support in the Relationship between Role Overload and Organizational Citizenship Behavior. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, Vol. 41, No.1, PP77-85.

Sinha, V., & Subramanian, K. (2012). Organizational role stress across three managerial levels: A comparative study. Global Business & Organizational Excellence, 31(5), 70-77.

 Sirajunisa, K., & Panchanatham, N. (2010). Influence of occupational stress on work life balance among women professionals. The Journal of Commerce, 2(1), 44-57.

Sloan, M. (2012). Unfair treatment in the workplace and worker well-being: The role of
coworker support in a service work environment. Work and Occupations, 39(1),
3-34.

Spurgeon, P., Mazelan, P., & Barwell, F. (2012). The organizational stress measure: An integrated methodology for assessing job-stress and targeting organizational interventions. Health Services Management Research, 25, 7-15.

Tharikh, S. M., Ying, C. Y., & Saad, Z. M. (2016). Managing Job Attitudes: The Roles of Job Satisfaction and Organizational Commitment on Organizational Citizenship Behaviors. Procedia Economics and Finance, 35, 604-611.

           Tziner, Aharon : Sharoni, Gil. (2014). Organizational citizenship behavior, organizational justice, job stress, and workfamily conflict: Examination of their interrelationships with respondents from a non-Western culture Journal of Work and Organizational Psychology 30 : PP 35-42.

Vinzi, V. E., Chin, W. W., Henseler, J., Wang, H. (Eds.), (2010). Handbook of Partial Least Squares: Concepts, Methods, and Applications. Vol. II of Computational Statistics. Springer, Heidelberg, Dordrecht, London, New York.

Wen Wu, S. (2010). »Linking Bayesian networks and PLS path modeling for causal analysis. Expert Systems with Applications, 37, pp. 134–139.  

Wetzels, M., Odekerken-Schroder, G., van Oppen, C., (2009). Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models: guidelines and empirical illustration, MIS Quarterly 33 (1), 177e195.

Wickramasinghe, V. (2010). Work-related dimensions and job stress: The moderating
effect of coping strategies. Stress and Health, 26, 417-429.


دوره 26، شماره 86
زمستان 1396
صفحه 25-60
  • تاریخ دریافت: 08 آبان 1395
  • تاریخ بازنگری: 03 اردیبهشت 1396
  • تاریخ پذیرش: 10 تیر 1396